VIS Rating: Ngành tài chính 2026 phân hóa mạnh, rủi ro ngân hàng nhỏ và công ty tài chính gia tăng

Trong báo cáo triển vọng tín nhiệm năm 2026, VIS Rating cho rằng khả năng sinh lời và chất lượng tài sản của ngành tài chính sẽ có sự phân hóa rõ nét. Trong khi các ngân hàng quy mô lớn và công ty chứng khoán duy trì sự ổn định, nhóm ngân hàng nhỏ và công ty tài chính tiêu dùng được cảnh báo đối mặt với nhiều áp lực hơn trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng chậm lại và chi phí vốn gia tăng.

Tăng trưởng tín dụng chậm lại, kiểm soát dòng vốn vào bất động sản rủi ro

Theo VIS Rating, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 được dự báo ở mức khoảng 15%, thấp hơn đáng kể so với mức thực hiện 19% trong năm 2025. Đây là mức mục tiêu phản ánh định hướng điều hành thận trọng hơn của cơ quan quản lý nhằm cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và kiểm soát rủi ro hệ thống.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát chặt dòng vốn tín dụng chảy vào các dự án bất động sản có rủi ro cao được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, đồng thời hạn chế nguy cơ tăng trưởng nóng trong ngắn hạn.

Chất lượng tài sản cải thiện nhẹ, nợ có vấn đề giảm về 2,1%

VIS Rating dự báo tỷ lệ nợ có vấn đề toàn ngành ngân hàng sẽ giảm khoảng 0,1 điểm %, xuống mức 2,1% trong năm 2026. Xu hướng cải thiện này chủ yếu được dẫn dắt bởi nhóm ngân hàng quốc doanh và một số ngân hàng tư nhân quy mô lớn, những tổ chức có nền tảng quản trị rủi ro tốt và được hưởng lợi từ môi trường kinh doanh ổn định cùng các chính sách hỗ trợ của Chính phủ

Ngân hàng nhỏ và công ty tài chính tiêu dùng đối mặt nhiều áp lực

Trái ngược với bức tranh tích cực của nhóm tổ chức lớn, VIS Rating cho rằng rủi ro vẫn ở mức cao đối với các ngân hàng quy mô nhỏ, đặc biệt là những đơn vị có tỷ trọng lớn dư nợ cho vay mua nhà mang tính đầu cơ. Các công ty tài chính tiêu dùng tập trung vào cho vay tiền mặt cũng được đánh giá là dễ bị tổn thương hơn trong bối cảnh môi trường lãi suất thay đổi.

Theo báo cáo, mặt bằng lãi suất cao hơn, đòn bẩy tài chính của khách hàng cá nhân gia tăng và triển vọng thu nhập suy giảm do tác động của thuế quan sẽ gây áp lực trực tiếp lên khả năng trả nợ của người vay. Lợi nhuận của nhóm tổ chức này còn chịu sức ép kép từ chi phí tín dụng tăng và chi phí vốn gia tăng sau các đợt điều chỉnh lãi suất tiền gửi kể từ quý IV/2025.

VIS Rating cảnh báo rằng trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng và đòn bẩy tiếp tục tích lũy, các định chế tài chính yếu hơn sẽ trở nên dễ bị tổn thương trước rủi ro suy giảm chất lượng tài sản kể từ sau năm 2026.

Trái phiếu doanh nghiệp: Rủi ro tín dụng tiếp tục trong tầm kiểm soát

Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, VIS Rating nhận định rủi ro tín dụng trong năm 2026 vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Tỷ lệ trái phiếu chậm trả được dự báo duy trì quanh mức 1,3%, tương đương năm 2025 và giảm rất mạnh so với mức đỉnh 12,2% của năm 2023. Kết quả này được hỗ trợ bởi môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, nhu cầu tái cấp vốn thấp và tiến trình tái cơ cấu đang diễn ra tại nhiều doanh nghiệp.

Áp lực đáo hạn trái phiếu giảm, phát hành mới được kỳ vọng tăng 15–20%

Nhóm phân tích ước tính giá trị trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn trong năm 2026 vào khoảng 209.000 tỷ đồng, tương đương 14% dư nợ trái phiếu đang lưu hành. Áp lực đáo hạn đã giảm đáng kể sau khi nhiều lô trái phiếu được gia hạn trong năm 2025. Đồng thời, tỷ lệ thu hồi đối với các trái phiếu chậm trả cũng được dự báo tiếp tục cải thiện nhờ kết quả kinh doanh tốt hơn và hiệu quả tái cấu trúc tài chính, đặc biệt trong nhóm doanh nghiệp bất động sản nhà ở.

Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng ngày càng được kiểm soát chặt chẽ, trái phiếu doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ trở thành kênh huy động vốn quan trọng hơn đối với khu vực doanh nghiệp. VIS Rating dự báo giá trị phát hành trái phiếu mới trong năm 2026 có thể tăng khoảng 15–20%, với phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư tổ chức tiếp tục chiếm ưu thế.

Nhóm ngân hàng và bất động sản vẫn được dự báo là lực lượng phát hành chủ đạo, tuy nhiên thị trường nhiều khả năng sẽ chứng kiến sự mở rộng sang các lĩnh vực như tiện ích, vận tải và phát triển hạ tầng, khi các chính sách thúc đẩy đầu tư hạ tầng của Chính phủ làm gia tăng nhu cầu huy động vốn trung và dài hạn.