Vingroup rút khỏi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, cuộc đua vốn hàng chục tỷ USD vẫn nóng

Tập đoàn Vingroup mới đây đã có văn bản gửi Chính phủ đề nghị rút đăng ký tham gia đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Doanh nghiệp cho biết quyết định này được đưa ra sau quá trình cân nhắc kỹ lưỡng, nhằm tập trung tối đa nguồn lực tài chính cho những dự án hạ tầng chiến lược, quy mô lớn mà tập đoàn đang triển khai trên nhiều lĩnh vực.

Hiện Vingroup đang đầu tư vào loạt dự án có tổng mức vốn lên tới hàng chục tỷ USD, trong đó đáng chú ý là Khu đô thị thể thao Olympic tại Hà Nội với quy mô hơn 9.000 ha và tổng vốn đầu tư dự kiến 925.000 tỷ đồng, tương đương trên 35 tỷ USD. Bên cạnh đó là các dự án công nghiệp – năng lượng như nhà máy sản xuất thép VinMetal, hai nhà máy điện gió tại Kỳ Anh (Hà Tĩnh), Nhà máy Nhiệt điện LNG Hải Phòng hay khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh. Tính riêng một số dự án trọng điểm, tổng mức đầu tư mà Vingroup đang triển khai đã vượt 83,6 tỷ USD, tương đương gần 2,2 triệu tỷ đồng, đòi hỏi nguồn vốn trung – dài hạn rất lớn.

Đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Vingroup từng đề xuất tổng mức đầu tư khoảng 61,35 tỷ USD, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng và tái định cư. Theo phương án tài chính, Vingroup dự kiến tự thu xếp 20% vốn, tương đương hơn 12 tỷ USD, phần còn lại đề xuất vay từ Nhà nước với lãi suất 0% trong thời hạn 35 năm. Điều này đồng nghĩa nếu tiếp tục theo đuổi, tổng nghĩa vụ vốn trong các năm tới của tập đoàn có thể lên tới hàng trăm tỷ USD, tác động đáng kể tới cấu trúc tài chính và khả năng phân bổ nguồn lực.

Sau bước rút lui của Vingroup, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam vẫn thu hút sự quan tâm của một số doanh nghiệp lớn trong nước. Trong đó, Tập đoàn Trường Hải (Thaco) – doanh nghiệp do tỷ phú Trần Bá Dương sáng lập – được đánh giá là một trong những ứng viên tiềm năng. Thaco hiện hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất và lắp ráp ôtô, cơ khí và công nghiệp nặng, sở hữu vốn điều lệ hơn 30.510 tỷ đồng. Jardine Cycle & Carriage Limited (JC&C) của Singapore đang nắm 26,6% cổ phần tại Thaco, cho thấy sự tham gia đáng kể của nhà đầu tư nước ngoài. Theo đề xuất, Thaco cũng dự kiến tự bố trí 20% vốn chủ sở hữu, 80% còn lại là vốn vay và vốn huy động, với thời gian thi công toàn tuyến khoảng 7 năm.

Một nhà đầu tư khác là CTCP Tập đoàn Discovery cũng đã gửi phương án tài chính với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 63 tỷ USD, thời gian thi công 6 năm và 1 năm chuẩn bị. Doanh nghiệp đề xuất được khai thác trong 69 năm trước khi bàn giao toàn bộ tài sản và công nghệ cho Nhà nước, đồng thời cam kết áp dụng mô hình tự vay, tự trả, không làm phát sinh nợ công và không sử dụng vốn ngân sách.

Công ty TNHH Việt Nam 3000 – Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Việt Nam cũng bày tỏ mong muốn tham gia theo hình thức hợp tác công – tư (PPP), với vai trò chính là huy động vốn và kêu gọi các chuyên gia trong lĩnh vực đường sắt. Ngoài ra, Công ty CP Vận tải đường sắt Việt Nam cho biết sẵn sàng tham gia ở các hạng mục hạ tầng kỹ thuật như tín hiệu và hệ thống điện.

Từ góc độ tài chính – đầu tư, việc Vingroup rút khỏi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam cho thấy chiến lược tái cơ cấu vốn và tập trung vào các lĩnh vực cốt lõi, ưu tiên những dự án có khả năng tạo dòng tiền ổn định hơn trong trung và dài hạn. Trong khi đó, “cuộc đua vốn” tại dự án hạ tầng lớn nhất lịch sử này vẫn tiếp tục nóng khi nhiều doanh nghiệp lớn tìm kiếm cơ hội tham gia. Với tổng mức đầu tư ước tính hàng chục tỷ USD, dự án nếu được triển khai sẽ tạo ra nhu cầu vốn rất lớn, tác động mạnh đến thị trường tài chính, tín dụng và có thể kéo theo những thay đổi đáng kể trong hoạt động huy động vốn của khối doanh nghiệp tư nhân trong thời gian tới.